Đền trần thương

đền trần thương (Đền Trần, Đền thờ Đức Thánh Trần), thuộc xã Nhân Đạo, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam, nằm bên bờ sông Hồng, trước đây, là trung tâm của 6 con ngòi nhỏ (gọi là lục đầu khê).

Từ đây có thể theo sông Long Xuyên, ra sông Hồng xuống cửa Hữu Bị, Tuần Vường vào sông Châu Giang. Hoặc từ Trần Thương có thể ngược sông Hồng đi Thăng Long rồi xuôi ra biển.

Ở vào địa thế đẹp, giàu nguồn lương thực và thuận lợi về giao thông thuỷ, bộ. Do đó, Quốc công tiết chế Hưng Đạo Vương đặt ở đây một kho lương để phục vụ cho cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông lần thứ 2 (1285).

Sau khi chiến thắng trở về, Ngài cắm sinh phần, lấy đây làm dân “tạo lệ” và từ đó xuất hiện thôn Trần Thương.

Điều đặc biệt là dấu ấn văn hoá vật chất thời Trần quanh khu vực đền trần thương hết sức đậm đặc, qua khai quật khỏa cổ học đã phát hiện vũ khí, nhiều mảnh gốm sứ của bát, đĩa vỡ màu đen, phong cách trang trí nghệ thuật gốm sứ thời Trần (bát đĩa gốm men nâu, vàng ngà, nhiều vỏ thóc hoà than…).

Di tích lịch sử đền trần thương

đền trần thương thờ vị anh hùng dân tộc Quốc công tiết chế Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn cùng gia quyến và các tướng lĩnh có công lớn trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên – Mông ở thế kỷ thứ XIII; là một trong 3 nơi (Kiếp Bạc, Bảo Lộc, Trần Thương) có liên quan mật thiết đến cuộc đời và sự nghiệp của Hưng Đạo Đại vương thể hiện qua câu: “Sinh Kiếp Bạc, thác Trần Thương, hương Bảo Lộc”.

đền trần thương
đền trần thương

Tương truyền, trên đường đi đánh quân Nguyên Mông, Trần Hưng Đạo thấy địa thế nơi đây hiểm yếu, bèn đặt 6 kho lương để phục vụ cuộc kháng chiến. Địa điểm ngôi đền hiện nay là kho lương chính.

Sau khi chiến thắng trở về, ngài đã cắm sinh phần, lấy đây làm dân “tạo lệ” và từ đó xuất hiện thôn Trần Thương và các thôn khác như: Đội Xuyên, Hoàng Xá, Khu Mật… những tên cổ gắn với việc đồn trú của quân đội nhà Trần.

Với giá trị đặc biệt tiêu biểu, di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật đền trần thương (huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam) được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt (tại Quyết định số 2367/QĐ-TTg, ngày 23/12/2015)./.

Kiến trúc độc đáo của đền trần thương

đền trần thương là công trình kiến trúc đặc sắc và độc đáo nhưng vẫn mang phong cách nghệ thuật cổ truyền của dân tộc, được xây dựng vào thời hậu Lê tương truyền nằm trên nền kho lương của nhà Trần.

Giá trị đền trần thương thể hiện ở phần trang trí kiến trúc với các đề tài, họa tiết được chạm khắc công phu, tỉ mỉ với kỹ thuật kỹ thuật chạm (kênh bong, chạm chìm, chạm nổi), kỹ thuật bào trơn, đóng bén, tạo các loại mộng, xử lý vật liệu gỗ, vật liệu truyền thống (vôi, cát, gạch…).

Sự phối hợp nhuần nhuyễn, hợp lý các giải pháp kỹ thuật đã đạt hiệu quả cao, tạo nhiều nét đặc sắc, nâng cao giá trị kiến trúc thẩm mỹ của ngôi đền.

đền trần thương được xây dựng trên một khu đất rộng, nằm biệt lập. Giới hạn không gian của đền là hệ thống tường xây bằng gạch đặc trát vữa kết hợp với các đoạn kênh, ao hồ.

Tổng thể kiến trúc cảnh quan ngôi đền gồm nghi môn ngoại, nghi môn nội, 5 tòa, 15 gian, chia thành 3 cung: Đệ nhất, Đệ nhị, Đệ tam và hai giải vũ, 5 giếng…

Cổng vào đền trần thương gọi là tam quan ngoại. Cửa chính cao hai tầng, tầng dưới có dạng cuốn hình vòm, xung quanh có trang trí hoa văn, tầng trên là gác chuông tám mái. Bên trong gác chuông có treo một quả chuông lớn.

Hai cổng phụ của tam quan có đôi ngựa được đắp nổi phía dưới, phía trên là hoa sen. Bức tường ngoài cùng của tam quan là đôi voi chầu cùng hoa sen, hoa cúc và đôi cột có đèn lồng và đôi nghê chầu phía trên.

Qua tam quan là con đường chính lát gạch đỏ, rộng rãi đi vào sân đền. Trước cột đồng trụ là hai cái giếng Nhũ hai bên được kè đá xanh.

Qua hàng cột trụ bề thế là mọt bức bình phong, chính giữa là chữ thọ, xung quanh là cảnh rồng chầu, phượng múa.

Đền được xây dựng theo hình chữ Quốc nên trông vuông vắn, trên thế đất thiêng “hình nhân bái tướng”. Theo thứ tự từ ngoài đền vào trong thì cung đầu tiên là cung Đệ Tam, là nơi thờ Ban Công đồng và quan Ngũ Hổ, đồng thời cũng là nhà khách.

Cung Đệ Tam được xây dựng theo lối chồng rường, hai đầu xây bít đốc dật cấp, mái lợp ngói nam, mắt trước là dãy cửa bức bàn. Phía trên gian giữa có treo bức đại tự “Văn đức võ công”.

Tiếp đến là cung Đệ Nhị, ban giữa thờ cúng bá quan văn võ Trần Triều và gia tộc của Đức Thánh Trần, hai bên tả và hữu thờ quan Bắc Đẩu và quan Nam Tào.

lễ hội đền trần thương
lễ hội đền trần thương

Cung Đệ Nhị gồm 5 gian, được xây bằng gạch cao hơn cung Đệ Tam, lợp ngói ống cung đình đời Nguyễn, bờ nóc hai đầu hồi đắp hai con rồng lớn, phần giữa mái trên và mái dưới là các ô có đắp chữ Hán.

Cung cuối cùng là cung Đệ Nhất (hay còn gọi là cung Cấm), vì sự đặc biệt nên nơi này có sự hãn hữu ra vào. Ban giữa cung Đệ Nhất thờ Đức Thánh Trần, hai bên trái và phải thờ bái vọng Đức Vương Phụ và Đức Vương Mẫu của Ngài.

Cung này được lợp ngói ống, bộ cửa bức bàn gồm 3 cửa được sơn son thiếp vàng lộng lẫy. Giá trị đền trần thương còn được thể hiện ở phần trang trí kiến trúc với các đề tài, họa tiết được chạm khắc công phu như: lưỡng long chầu nguyệt, rồng bay, phượng múa, sóng nước, mây trời… tạo nên một bức tranh thiên nhiên vừa sống động, vừa cổ kính trang nghiêm hàm chứa triết lý dân gian.

đền trần thương còn có 5 cái giếng cũng là điểm độc đáo, trước đền có 2 giếng mà dân gian thường gọi là hai “vú”.

Con đường chạy vòng quanh là hai tay ngai, bên Đông, bên Tây còn có hai giếng nữa được gọi là hai “tai”. Nền trước cung Đệ Tam có một giếng tròn nuôi rùa mà dân gian gọi là “hố”, “khẩu”. Tất cả cấu trúc của đường, giếng tạo nên thế đất thiêng “hình nhân bái tướng”, “ngũ mã thất tinh”.

Không chỉ có kiến trúc độc đáo, linh thiêng, đền trần thương còn giữ lại được nhiều đồ thờ cúng cổ như ngai thờ, khám thờ, sập, nghê, rùa, bát hương và những vật dụng khác như hoành phi, câu đối, đại tự, lục bình, bát hương, bát đĩa, chén đôn, chuông cổ, chiếc kiếm bạc có vỏ được làm bằng đồi mồi rất quý chỉ được đưa ra thờ vào những ngày lễ hội.

Đền lưu giữ nhiều di vật lịch sử

đền trần thương còn giữ lại được nhiều đồ thờ tự có giá trị như hương án, sập thờ bằng đá, ngai thờ, khám thờ và tượng Hưng Đạo Đại Vương.

Trong các đồ thờ tự của đền, ngoài những đồ gốm sứ như lục bình, bát hương, bát đĩa, chén đôn, đồ đá như rùa, nghê, bát hương, đền còn giữ lại chiếc kiếm bạc có vỏ được làm bằng đồi mồi rất quý, chỉ được đưa ra thờ vào những ngày lễ hội.

Những đồ thờ tự này càng tăng thêm tính thiêng cho ngôi đền mang đậm dấu ấn lịch sử và tính chất văn hóa này.

đền trần thương hiện còn lưu giữ 202 di vật, cổ vật, đồ thờ tự đẹp, có giá trị nghệ thuật cao, phong phú về thể loại, đa dạng về chất liệu như: tượng thờ, khám thờ, ngai thờ, ấn thờ, kiệu, hệ thống bát biểu, câu đối, đại tự. Đồ gốm sứ có lục bình, bát hương, bát đĩa, chén, nậm rượu.

Đồ đá như rùa, nghê, voi, đỉnh hương, nhang án. Đồ giấy có 38 đạo sắc phong. Các chất liệu khác bằng bạc, bằng đồng như kiếm bạc vỏ đồi mồi, vòng bạc, chén bạc, lọ đồng,… tất cả góp phần làm nên giá trị của di tích.

Lễ hội đền trần thương

Cũng như những nơi thờ Hưng Đạo Đại Vương khác, đền trần thương tổ chức lễ hội tưởng nhớ vị anh hùng dân tộc này vào ngày 20 tháng 8 âm lịch hàng năm (dân gian có câu: Tháng Tám giỗ cha, tháng ba giỗ mẹ là để nói về hai lễ hội lớn về hai vị thánh: Đức thánh Trần (Trần Hưng Đạo), Đức thánh mẫu (Liễu Hạnh)).

Lễ hội theo quy định được tổ chức 3 ngày nhưng trên thực tế có thể dài hơn bởi vì số lượng người về lễ đăng ký dự tế khá đông nên cần thêm ngày để bố trí cho các đội tế. Mỗi ngày có 4 đến 5 đám tế, từ rằm tháng 8 đã có đoàn đến tế ở đền.

Vào ngày chính hội, phần lễ có rước kiệu, dâng hương, tế lễ, phần hội có các trò đánh cờ tướng, bơi chải, đi cầu kiều, tổ tôm điểm… Thu hút sự quan tâm của nhiều người nhất là tục thi đấu cờ tướng.

Tục này diễn ra trước các trò hội. Khi tiếng trống nổi lên báo hiệu cuộc chơi thì các đấu thủ cùng dân làng đến sân đền tham dự.

Làng chọn các lão làng, các chức sắc có gia phong tốt vào khai cuộc, trong đó, người cao tuổi nhất được làm chủ tế.

Chủ tế làm lễ cáo yết Đức Thánh Trần rồi rước bàn cờ từ hậu cung quay ra, đến trước hương án nâng bàn cờ lên vái ba vái. Sau đó, cuộc chơi bắt đầu.

Hai đấu thủ mang y phục truyền thống của các tướng lĩnh đời Trần mang thanh long đao vào cuộc. Sau một tuần hương, ai thắng, người đó đoạt giải.

Vãn cuộc, quân cờ cùng bàn cờ được rửa bằng nước giếng của đền và nước ngũ quả, lau chùi cẩn thận rồi đặt lên hương án.

Tục chơi cờ nhằm tưởng nhớ tài thao lược quân sự của Hưng Đạo Đại Vương, rèn luyện trí tuệ, nêu cao truyền thống chống giặc ngoại xâm của ông cha ta.

trần thương
trần thương

Lễ hội đền trần thương là một trong 3 lễ hội vùng của tỉnh Hà Nam. Lễ hội này có ý nghĩa là một cuộc hành hương về cội nguồn không chỉ đối với người dân địa phương mà đối với người dân cả nước.

Lễ hội với nhiều hoạt động văn hóa dân gian đặc sắc, độc đáo, như lễ rước nước và thi bơi chải trên sông. Từ năm 2010 đến nay, đền trần thương tổ chức Lễ hội phát lương (vào đêm ngày 14 tháng Giêng Âm lịch), thu hút rất đông du khách và nhân dân địa phương.

Nghi lễ phát lương có ba phần: Lễ rước lương thảo từ kho lương vào trong đền làm lễ. Phần thứ hai là lễ châm đuốc và dâng hương của các đại biểu. Phần thứ ba là rước lương thảo vào hậu cung làm mật lễ.

Sau đó các túi lương tượng trưng gồm 5 loại hạt (đỗ đỏ, đỗ xanh, hạt đậu nành, ngô đỏ, thóc nếp cái hoa vàng) cùng ấn phù của đền trần thương được phát cho quan khách và nhân dân với mong ước một năm mới bình an, hạnh phúc và no ấm.

Đến với du lịch Hà Nam bạn có thấy bỡ ngỡ, thú vị và có còn băn khoăn khinên đi đâu không? Những địa điểm du lịch Hà Nam nổi tiếng, độc đáo và hút khách này luôn mang lại cảm giác thanh bình, nhẹ nhàng, yên tĩnh cho bạn cảm giác tìm về chính bản thể của mình vậy.

Nếu bạn muốn rời xa ồn ào, bon chen của phố thị thì hãy tìm về với Hà Nam nhé. Rong Ba Travel chúc các bạn có chuyến đi vui vẻ và thú vị!

Đánh giá

Chưa có đánh giá nào.

Hãy là người đầu tiên nhận xét “Đền trần thương”

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.

Messenger
Zalo
Hotline
Gmail
Nhắn tin