Cơ quan thi hành án hình sự

Thi hành án hình sự là giai đoạn cuối cùng trong các hoạt động tố tụng của các cơ quan thực thi pháp luật, trong đó buộc người bị xử phạt tù phải chấp hành hình phạt mà Toà án đã quyết định. Vì vậy cơ quan thi hành án hình sự được quy định như thế nào? Bài viết về cơ quan thi hành án hình sự của Công ty Luật Rong Ba giúp cho mọi người dễ dàng tiếp cận pháp luật về thi hành án hình sự.

Khái quát chung về thi hành án hình sự

Thi hành án hình sự là giai đoạn cuối cùng trong các hoạt động tố tụng của các cơ quan thực thi pháp luật, trong đó buộc người bị xử phạt tù phải chấp hành hình phạt mà Toà án đã quyết định.

Các giai đoạn tố tụng hình sự gồm: Công tác điều tra, truy tố và xét xử là rất quan trọng. Quyết định hình phạt của Toà án chính là sự đánh giá, sự lên án của Nhà nước đối với hành vi phạm tội mà bị cáo đã thực hiện.

Nếu chỉ dừng ở mức đánh giá, lên án mà không thực hiện bằng các biện pháp mang tính cưỡng chế đặc trưng của quyền lực nhà nước thì tác dụng giáo dục, răn đe, phòng ngừa và tính chịu hình phạt hạn chế, thậm chí là không có tác dụng. Chính vì vậy, vai trò của thi hành án hình sự trong hoạt động tố tụng là vô cùng quan trọng và cần thiết

Thẩm quyền ra quyết định thi hành bản án phạt tù

Theo Điều 256 BLTTHS, thẩm quyền ra quyết định thi hành bản án phạt tù của Toà án thuộc về Chánh án Toà án đã xử sơ thẩm vụ án đó.

Cũng theo Điều 256 BLTTHS, thì thẩm quyền ra quyết định thi hành bản án phạt tù có thời hạn của Toà án cũng thuộc về Chánh án Toà án khác cùng cấp nhưng với điều kiện là được Chánh án Toà án đã xử sơ thẩm vụ án đó uỷ thác.

Theo quy định của Điều luật trên thì trong thời hạn 7 ngày, kể từ ngày bản án sơ thẩm phạt tù có hiệu lực pháp luật, hoặc kể từ ngày nhận được bản án phạt tù của cấp phúc thẩm, quyết định của cấp giám đốc thẩm hoặc tái thẩm bác kháng nghị, giữ nguyên bản án phạt tù đã có hiệu lực pháp luật, Chánh án Toà án đã xử sơ thẩm phải ra quyết định thi hành án hoặc uỷ thác cho Chánh án Toà án khác cùng cấp ra quyết định thi hành án.

Nội dung của quyết định thi hành án phạt tù:

Quyết định thi hành án phải ghi rõ họ tên người ra quyết định; tên cơ quan có nhiệm vụ thi hành bản án hoặc quyết định; họ tên, ngày, tháng, năm sinh, nơi cư trú của người bị kết án; bản án hoặc quyết định mà người bị kết án phải chấp hành.

Trong trường hợp người bị kết án đang tại ngoại thì quyết định thi hành án phạt tù phải ghi rõ trong thời hạn 7 ngày, kể từ ngày nhận được quyết định, người đó phải có mặt tại cơ quan Công an để thi hành án. Quyết định thi hành án, trích lục bản án hoặc quyết định phải được gửi cho Viện kiểm sát cùng cấp nơi thi hành án, Cơ quan thi hành án và người bị kết án.

Đối với trường hợp người bị kết án phạt tù đang tại ngoại mà bỏ trôn, thì Chánh án Toà án đã ra quyết định thi hành án yêu cầu cơ quan cùng cấp ra quyết định truy nã.

Hệ thống tổ chức cơ quan thi hành án hình sự

Hiện nay, tại Điều 11 Luật Thi hành án hình sự năm 2019 quy định về hệ thống tổ chức thi hành án hình sự như sau:

“Điều 11. Hệ thống tổ chức thi hành án hình sự

1.Cơ quan quản lý thi hành án hình sự bao gồm:

a) Cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Công an;

b) Cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Quốc phòng.

2.Cơ quan thi hành án hình sự bao gồm:

a) Trại giam thuộc Bộ Công an, trại giam thuộc Bộ Quốc phòng, trại giam thuộc quân khu (sau đây gọi là trại giam);

b) Cơ quan thi hành án hình sự Công an tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương(sau đây gọi là cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh);

c) Cơ quan thi hành án hình sự Công an huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi là cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện);

d) Cơ quan thi hành án hình sự quân khu và tương đương (sau đây gọi là cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu).

3.Cơ quan được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự bao gồm:

a) Trại tạm giam thuộc Bộ Công an, trại tạm giam thuộc Bộ Quốc phòng, trại tạm giam thuộc Công an cấp tỉnh, trại tạm giam cấp quân khu (sau đây gọi là trại tạm giam);

b) Ủy ban nhân dân cấp xã;

c) Đơn vị quân đội cấp trung đoàn và tương đương (sau đây gọi là đơn vị quân đội).

4.Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định chi tiết tổ chức bộ máy của cơ quan quản lý thi hành án hình sự, cơ quan thi hành án hình sự.”

Theo quy định trên, thì hệ thống cơ quan thi hành án hình sự được chia thành ba nhóm chính bao gồm: thứ nhất cơ quan quản lý thi hành án hình sự; thứ hai là cơ quan thi hành án hình sự và cuối cùng là nhóm cơ quan được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự. 

Quy định này trong Luật Thi hành án hình sự năm 2019 kế thừa hoàn toàn quy định về hệ thống cơ quan tổ chức thi hành án hình sự trong Luật Thi hành án hình sự năm 2010. Từ quy định này, đã thể hiện rõ sự phân định thẩm quyền, chức năng của các nhóm cơ quan khác nhau rất rõ ràng, thể hiện tính chuyên trách, đảm bảo cho công tác thi hành án.

cơ quan thi hành án hình sự

cơ quan thi hành án hình sự

Quy định cụ thể về cơ quan thi hành án hình sự 

Cơ quan quản lý thi hành án hình sự

Cơ quan quản lý thi hành án hình sự là cơ quan thực hiện quản lý, kiểm tra,… hoạt động thi hành án do cơ quan thi hành án hình sự và cơ quan được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự thực hiện.

Theo quy định trên, thì cơ quan quản lý thi hành án hình sự bao gồm cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Công an và cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Quốc phòng. Hiện nay, theo quy định tại Thông tư số 183/2019/TT- BQP của Bộ Quốc phòng ban hành quy định về tổ chức bộ máy cơ quan quản lý thi hành án hình sự, cơ quan thi hành án hình sự trong Quân đội quy định thì Cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Quốc phòng là Cục Điều tra hình sự Bộ Quốc phòng. (Khoản 1 Điều 3), trong đó bao gồm Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng quản lý thi hành án hình sự, có Phòng Quản lý giam giữ và Thi hành án hình sự là cơ quan giúp việc.

Các cơ quan quản lý thi hành án hình sự có trách nhiệm chính trong công tác quản lý hoạt động thi hành án hình sự như việc tổ chức thực thi pháp luật, tổng kết, kiểm tra công tác thi hành án; thẩm quyền quyết định thi hành án trong trường hợp đưa người chấp hành án phạt tù đến nơi chấp hành án; quản lý trại giam, trường giáo dưỡng; bên cạnh đó các cơ quan này còn thực hiện chế độ thống kê, báo cáo hoạt động thi hành án hình sự,…

 Cơ quan thi hành án hình sự

Cơ quan thi hành án hình sự là các cơ quan trực tiếp tiến hành hoạt động thi hành án hình sự.

Cơ quan thi hành án hình sự bao gồm: Trại giam thuộc Bộ Công án, Trại giam thuộc Bộ Quốc phòng, trại giam thuộc quân khu; Cơ quan thi hành án hình sự Công an tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Cơ quan thi hành án hình sự Công an huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương; Cơ quan thi hành án hình sự quân khu và tương đương.

Theo quy định tại điểm a, Khoản 1 Điều 5 Thông tư số 183/2019/TT- BQP thì Cơ quan thi hành án hình quân khu là Phòng Điều tra hình sự quân khu; Phòng Điều tra hình sự quân khu là cơ quan thi hành án hình sự Quân đoàn 3.

Cơ quan thi hành án hình sự được quy định về cơ cấu tổ chức gồm Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng và cán bộ thi hành án hình sự.

Các cơ quan thi hành án hình sự thực hiện các hoạt động để người có nghĩa vụ thi hành án thi hành nghĩa vụ của mình. Cơ quan thi hành án hình sự tổ chức thi hành án theo quyết định hình phạt được tuyên trong phần hình phạt của bản án, quyết định đã có hiệu lực của Tòa án.

Như trại giam là cơ quan trực tiếp tiếp nhận, tổ chức quản lý giam giữ, giáo dục cải tạo phạm nhân. Cơ quan thi hành án hình sự cấp huyện, cơ quan thi hành án hình sự cấp tỉnh thực hiện hoạt động quản lý, hướng dẫn thực hiện thi hành án, đề nghị hoãn thi hành án, hoặc đề nghị tha tù trước thời hạn,…Cơ quan thi hành án hình sự cấp tỉnh, cấp quân khu còn có thẩm quyền ra quyết định truy nã và tỏ chức truy bắt người chấp hành án bỏ trốn; tổ chức thi hành hình phạt đối với pháp nhân thương mại; tham gia thi hành án tử hình; … và còn có nhiệm vụ quan trọng khác đó chính là tổng kết công tác thi hành án hình sự và thực hiện hoạt động thống kê, báo cáo thực hiện công tác thi hành án lên cơ quan quản lý thi hành án.  Và các cơ quan này còn thực hiện hoạt động cấp giấy chứng nhận chấp hành xong hình phạt.

Cơ quan được giao một số nhiệm vụ thi hành án hình sự

Các cơ quan này bao gồm trại tạm giam thuộc Bộ Công an, trại tạm giam thuộc Bộ Quốc phòng, trại tạm giam thuộc Công an cấp tỉnh, cấp quân khu; Ủy ban nhân dân cấp xã; đơn vị quân đội cấp trung đoàn. Theo đó, trại tạm giam thực hiện quản lý, giam giữ, giáo dục cải tạo phạm nhân theo luật định. Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện hoạt động giám sát, giáo dục người được hưởng án treo, án phạt cải tạo không giam giữ, cấm cư trú, cấm đảm nhiệm chức vụ, quyền hạn; cấm hành nghề; quản lý người được hoãn, tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù,….  Đơn vị quân đội thực hiện các hoạt động như giám sát, giao dục người được hưởng án treo, người chấp hành án phạt cải tạo không giam giữ,…

Trên đây là toàn bộ tư vấn của Luật Rong Ba về cơ quan thi hành án hình sự. Nếu như bạn đang gặp phải khó khăn trong quá trình tìm hiểu về thi hành án hình sự và những vấn đề pháp lý liên quan, hãy liên hệ Luật Rong Ba để được tư vấn miễn phí. Chúng tôi chuyên tư vấn các thủ tục pháp lý trọn gói, chất lượng, uy tín mà quý khách đang tìm kiếm.

Hotline: 0347 362 775
Tư Vấn Online
Gọi: 0347 362 775